<p></p>



<p><strong><mark style="color:#cf2e2e" class="has-inline-color has-vivid-red-color">पà¤à¤¨à¤¾(नà¥à¤¯à¥à¤ à¤à¥à¤°à¤¾à¤à¤® 24):</mark></strong> बिहार मà¥à¤ शिशॠमà¥à¤¤à¥à¤¯à¥ दर मà¥à¤ à¤à¤²à¥à¤²à¥à¤à¤¨à¥à¤¯ à¤à¤®à¥ à¤à¤¨à¥ मà¥à¤ à¤à¤¸à¤à¤¨à¤¸à¥à¤¯à¥ à¤à¥ बà¥à¥ à¤à¤° ठसरà¤à¤¾à¤°à¥ à¤à¥à¤®à¤¿à¤à¤¾ हà¥. सà¥à¤à¤ªà¤² रà¤à¤¿à¤¸à¥à¤à¥à¤°à¥à¤¶à¤¨ सरà¥à¤µà¥(à¤à¤¸à¤à¤°à¤à¤¸) à¤à¥ मà¤, 2022 à¤à¥ रिपà¥à¤°à¥à¤ à¤à¥ ठनà¥à¤¸à¤¾à¤°, वरà¥à¤· 2020 मà¥à¤ बिहार à¤à¤¾ शिशॠमà¥à¤¤à¥à¤¯à¥ दर राषà¥à¤à¥à¤°à¥à¤¯ à¤à¤¸à¤¤ 28 सॠà¤à¥ नà¥à¤à¥ 27 पर रहा. राà¤à¥à¤¯ à¤à¤¾à¤°à¥à¤¯à¤à¥à¤°à¤® पदाधिà¤à¤¾à¤°à¥ (शिशॠसà¥à¤µà¤¾à¤¸à¥à¤¥à¥à¤¯) डà¥. बà¥. पà¥. राय बतातॠहà¥à¤ à¤à¤¿ à¤à¤¸à¤à¤¨à¤¸à¥à¤¯à¥ मà¥à¤ समà¥à¤à¤¿à¤¤ मानव सà¤à¤¸à¤¾à¤§à¤¨ à¤à¥ तà¥à¤¨à¤¾à¤¤à¥, à¤à¤§à¤¾à¤°à¤à¥à¤¤ सà¤à¤°à¤à¤¨à¤¾ à¤à¥ विà¤à¤¾à¤¸, ठनà¥à¤¶à¥à¤°à¤µà¤£ à¤à¤° रà¥à¤à¤¿à¤¯à¥à¤ à¤à¥ दà¥à¤à¤°à¥à¤ à¤à¥ वà¥à¤¯à¤µà¤¸à¥à¤¥à¤¾ मà¥à¤ à¤à¤¯à¥ तà¥à¤à¥ सॠसà¤à¤¾à¤°à¤¾à¤¤à¥à¤®à¤ बदलाव à¤à¤° à¤à¤¨à¥à¤¨à¤¯à¤¨ नॠà¤à¤¸à¥ सà¤à¤à¤µ बनानॠमà¥à¤ यà¥à¤à¤¦à¤¾à¤¨ à¤à¤¿à¤¯à¤¾ हà¥.<br>वरà¥à¤· 2008-09 मà¥à¤ सà¥à¤¬à¥ मà¥à¤ à¤à¤¸à¤à¤¨à¤¸à¥à¤¯à¥ (सà¥à¤ªà¥à¤¶à¤² नà¥à¤¯à¥ बà¥à¤°à¥à¤¨ à¤à¥à¤¯à¤° यà¥à¤¨à¤¿à¤) à¤à¥ सà¥à¤¥à¤¾à¤ªà¤¨à¤¾ शà¥à¤°à¥ हà¥à¤. </p>



<p>डà¥. राय बतातॠहà¥à¤ à¤à¤¿ à¤à¤ सà¥à¤¬à¥ à¤à¥ लà¤à¤à¤ सà¤à¥ सदर ठसà¥à¤ªà¤¤à¤¾à¤²à¥à¤ मà¥à¤ यह à¤à¤à¤¾à¤ à¤à¤¾à¤°à¥à¤¯à¤°à¤¤ हà¥. à¤à¤¸à¤®à¥à¤ शà¥à¤¨à¥à¤¯ सॠलà¥à¤à¤° 28 दिनà¥à¤ तठà¤à¥ à¤à¤à¤à¥à¤° रà¥à¤ª सॠबà¥à¤®à¤¾à¤° नवà¤à¤¾à¤¤à¥à¤ à¤à¥ à¤à¤°à¥à¤¤à¥ à¤à¤° à¤à¤¨à¤à¤¾ à¤à¤²à¤¾à¤ à¤à¤¿à¤¯à¤¾ à¤à¤¾à¤¤à¤¾ हà¥. डà¥. राय नॠबताया à¤à¤¿ यहाठà¤à¤¸à¥ नवà¤à¤¾à¤¤à¥à¤ à¤à¥ नि:शà¥à¤²à¥à¤ à¤à¤²à¤¾à¤ à¤à¥ ठलावा à¤à¤¨à¤à¥ माता à¤à¥ लिठसà¥à¤¬à¤¹ à¤à¥ नाशà¥à¤¤à¥ à¤à¥ साथ दिन à¤à¤° रात à¤à¥ à¤à¥à¤à¤¨ à¤à¤¾ नि:शà¥à¤²à¥à¤ à¤à¤à¤¤à¤à¤¾à¤® à¤à¥ शामिल हà¥. à¤à¥à¤à¤¨ à¤à¤° नाशà¥à¤¤à¤¾ ठसà¥à¤ªà¤¤à¤¾à¤² मà¥à¤ à¤à¤¾à¤°à¥à¤¯à¤°à¤¤ “दà¥à¤¦à¥ à¤à¥ रसà¥à¤” सॠमिलतॠहà¥. डà¥. राय नॠबताया à¤à¤¿ शिशॠमà¥à¤¤à¥à¤¯à¥ दर मà¥à¤ à¤à¤®à¥ à¤à¤¾ यह ठà¤à¥à¤²à¤¾ à¤à¤¾à¤°à¤£ नहà¥à¤ हà¥à¤. à¤à¤¸à¤®à¥à¤ मातà¥-शिशॠसà¥à¤µà¤¾à¤¸à¥à¤¥à¥à¤¯ à¤à¥ लिठà¤à¥à¤à¤¦à¥à¤° à¤à¤° राà¤à¥à¤¯ सरà¤à¤¾à¤° à¤à¥ à¤à¤ ठनà¥à¤¯ यà¥à¤à¤¨à¤¾à¤à¤ à¤à¥ हà¥à¤, à¤à¤¿à¤¨à¤à¥ समनà¥à¤µà¤¿à¤¤ पà¥à¤°à¤¯à¤¾à¤¸ सॠबिहार à¤à¤¸ à¤à¤ªà¤²à¤¬à¥à¤§à¤¿ तठपहà¥à¤à¤ पाया हà¥.<br>सà¥à¤ªà¥à¤¶à¤² नà¥à¤¯à¥ बà¥à¤°à¥à¤¨ à¤à¥à¤¯à¤° यà¥à¤¨à¤¿à¤ à¤à¥ हर सà¥à¤¤à¤° पर à¤à¤¿à¤¯à¤¾ à¤à¤¯à¤¾ सà¥à¤¦à¥à¤¢à¤¼ : डà¥. बà¥. पà¥. राय<br></p>



<p>डà¥. राय बतातॠहà¥à¤ à¤à¤¿ à¤à¤¸à¤à¤¨à¤¸à¥à¤¯à¥ à¤à¥ सà¥à¤µà¤¿à¤§à¤¾ à¤à¥ निरà¤à¤¤à¤° बà¥à¤¹à¤¤à¤° à¤à¤¿à¤¯à¤¾ à¤à¤¯à¤¾ हà¥. यहाठà¤à¤¾à¤°à¥à¤¯à¤°à¤¤ à¤à¤¿à¤à¤¿à¤¤à¥à¤¸à¤à¥à¤ à¤à¤µà¤ सà¥à¤à¤¾à¤« नरà¥à¤¸ à¤à¥ नियमित ठà¤à¤¤à¤°à¤¾à¤² पर पà¥à¤°à¤¶à¤¿à¤à¥à¤·à¤¿à¤¤ à¤à¤¿à¤¯à¤¾ à¤à¤¾ रहा हà¥. राà¤à¥à¤¯ सà¥à¤¤à¤° पर à¤à¤ मà¥à¤¨à¤¿à¤à¤°à¤¿à¤à¤ मà¥à¤¬à¤¾à¤à¤² à¤à¤ª तà¥à¤¯à¤¾à¤° à¤à¤¿à¤¯à¤¾ à¤à¤¯à¤¾ हà¥. à¤à¤¸à¤¸à¥ à¤à¥à¤·à¥à¤¤à¥à¤° à¤à¥ रिपà¥à¤°à¥à¤, à¤à¤¸à¤à¤¨à¤¸à¥à¤¯à¥ मà¥à¤ रà¥à¤ à¤à¥ शिशà¥à¤à¤ à¤à¥ à¤à¤¡à¤®à¤¿à¤¶à¤¨, à¤à¤ªà¤à¤¾à¤°, रà¥à¥à¤°à¤², लामा (बिना à¤à¤¿à¤à¤¿à¤¤à¥à¤¸à¥à¤¯ परामरà¥à¤¶ à¤à¥ शिशॠà¤à¥ à¤à¤à¤¾à¤ सॠलà¥à¤à¤° à¤à¤¾à¤¨à¤¾) à¤à¤µà¤ मà¥à¤¤à¥à¤¯à¥ à¤à¥ à¤à¤à¤à¥à¥à¤ à¤à¤¾ नियमित ठनà¥à¤¶à¥à¤°à¤µà¤£ à¤à¤°à¤¨à¤¾ à¤à¤¸à¤¾à¤¨ हà¥à¤ हà¥. à¤à¤¨à¥à¤¹à¥à¤à¤¨à¥ बताया à¤à¤¿ à¤à¤¸à¤à¤¨à¤¸à¥à¤¯à¥ मà¥à¤ à¤à¤¾à¤°à¥à¤¯à¤°à¤¤ सà¥à¤µà¤¾à¤¸à¥à¤¥à¥à¤¯à¤à¤°à¥à¤®à¤¿à¤¯à¥à¤ à¤à¥ लिठà¤à¤¸à¤à¤ªà¥ तà¥à¤¯à¤¾à¤° à¤à¤¿à¤¯à¤¾ à¤à¤¯à¤¾ हà¥. à¤à¤¸à¤®à¥à¤ मानठतय à¤à¤¿à¤¯à¥ à¤à¤ हà¥à¤ à¤à¤° à¤à¥à¤·à¥à¤¤à¥à¤°à¥à¤¯ à¤à¤¾à¤°à¥à¤¯à¤à¥à¤°à¤® पà¥à¤°à¤¬à¤à¤§à¤ à¤à¥ à¤à¤à¤¾à¤ à¤à¤¾ नियमित à¤à¥à¤°à¤®à¤£ à¤à¤° हर 15 दिन मà¥à¤ सà¤à¥ निरà¥à¤§à¤¾à¤°à¤¿à¤¤ मानà¤à¥à¤ पर रिपà¥à¤°à¥à¤ à¤à¥à¤à¥ à¤à¤¾à¤¨à¥ हà¥.<br></p>



<p>à¤à¤ªà¤à¤°à¤£à¥à¤ à¤à¤¾ रà¤à¤¾ à¤à¤¾ रहा धà¥à¤¯à¤¾à¤¨ राà¤à¥à¤¯ à¤à¤¾à¤°à¥à¤¯à¤à¥à¤°à¤® पदाधिà¤à¤¾à¤°à¥ नॠबताया à¤à¤¿ राà¤à¥à¤¯ सरà¤à¤¾à¤° नॠà¤à¤¸à¤à¤¨à¤¸à¥à¤¯à¥ à¤à¥ à¤à¤ªà¤à¤°à¤£à¥à¤ à¤à¥ दà¥à¤à¤à¤¾à¤² à¤à¤° रà¤à¤°à¤à¤¾à¤µ à¤à¥ लिठà¤à¤¿à¤°à¥à¤²à¥à¤¸à¥à¤à¤° à¤à¤à¤¡à¤¿à¤¯à¤¾ सॠà¤à¤°à¤¾à¤° à¤à¤¿à¤¯à¤¾ हà¥. ठब à¤à¤¿à¤¸à¥ à¤à¥ à¤à¤¸à¤à¤¨à¤¸à¥à¤¯à¥ यà¥à¤¨à¤¿à¤ मà¥à¤ सà¥à¤¥à¤¾à¤ªà¤¿à¤¤ à¤à¤ªà¤à¤°à¤£à¥à¤ à¤à¥ मà¥à¤¨à¤à¥à¤¨à¥à¤à¤¸ à¤à¤µà¤ रिपà¥à¤¯à¤° à¤à¤¿à¤°à¥à¤²à¥à¤¸à¥à¤à¤° à¤à¤à¤¡à¤¿à¤¯à¤¾ नियमित à¤à¤° रहॠहà¥. à¤à¤¸à¤¸à¥ वहाठà¤à¤°à¥à¤¤à¥ शिशà¥à¤à¤ à¤à¥ बà¥à¤¹à¤¤à¤° à¤à¤ªà¤à¤¾à¤° मà¥à¤¹à¥à¤¯à¥à¤¯à¤¾ à¤à¤°à¤¾à¤¨à¥ मà¥à¤ मदद मिल रहॠहà¥.</p>



<p><br>राषà¥à¤à¥à¤°à¥à¤¯ à¤à¤¸à¤¤ सॠनà¥à¤à¥ हॠबिहार मà¥à¤ शिशॠमà¥à¤¤à¥à¤¯à¥ दर<br>à¤à¤²à¥à¤²à¥à¤à¤¨à¥à¤¯ हॠà¤à¤¿ सà¥à¤à¤ªà¤² रà¤à¤¿à¤¸à¥à¤à¥à¤°à¥à¤¶à¤¨ सरà¥à¤µà¥ à¤à¥ मà¤, 2022 à¤à¥ रिपà¥à¤°à¥à¤ à¤à¤¹à¤¤à¥ हॠà¤à¤¿ बिहार नॠशिशॠमà¥à¤¤à¥à¤¯à¥ दर मà¥à¤ ठपनॠसà¥à¤¥à¤¿à¤¤à¤¿ मà¥à¤ बड़ा बदलाव à¤à¤¿à¤¯à¤¾ हà¥. साल 2015 मà¥à¤ पà¥à¤°à¤¤à¤¿ à¤à¤ हà¤à¤¾à¤° à¤à¥à¤µà¤¿à¤¤ à¤à¤¨à¥à¤® मà¥à¤ शिशॠà¤à¥ मà¥à¤¤ à¤à¥ सà¤à¤à¥à¤¯à¤¾ 42 थà¥. à¤à¤¸à¤à¥ बाद सॠà¤à¤¸à¤®à¥à¤ निरनà¥à¤¤à¤° à¤à¤®à¥ à¤à¤¯à¥. साल 2016 मà¥à¤ यह à¤à¤à¤à¥à¤¾ à¤à¤à¤à¤° 38 पर à¤à¤¯à¤¾ तॠ2017 मà¥à¤ 35, 2018 मà¥à¤ 32, 2019 मà¥à¤ 29 à¤à¤° वरà¥à¤· 2020 मà¥à¤ à¤à¤à¤à¤° 27 पर ठà¤à¤¯à¤¾. यहाठधà¥à¤¯à¤¾à¤¨ दà¥à¤¨à¥ à¤à¥ बात हॠà¤à¤¿ वरà¥à¤· 2020 मà¥à¤ à¤à¤¬ बिहार मà¥à¤ शिशॠमà¥à¤¤à¥à¤¯à¥ à¤à¤¾ à¤à¤à¤à¤¡à¤¾ 27 पर पहà¥à¤à¤à¤¾ तब राषà¥à¤à¥à¤°à¥à¤¯ शिशॠमà¥à¤¤à¥à¤¯à¥ दर 28 था. यानॠबिहार à¤à¤¸ मामलॠमà¥à¤ राषà¥à¤à¥à¤°à¥à¤¯ à¤à¤¸à¤¤ सॠà¤à¥ नà¥à¤à¥ ठà¤à¤¯à¤¾.<br>à¤à¤¸à¤à¤¨à¤¸à¥à¤¯à¥ मà¥à¤ à¤à¤°à¥à¤¤à¥ हà¥à¤¨à¥ वालॠनवà¤à¤¾à¤¤ à¤à¥ मानà¤:</p>



<ul class="wp-block-list">
<li>1800 à¤à¥à¤°à¤¾à¤® या à¤à¤¸à¤¸à¥ à¤à¤® वà¤à¤¨ à¤à¥ नवà¤à¤¾à¤¤</li>



<li>à¤à¤°à¥à¤à¤¾à¤µà¤¸à¥à¤¥à¤¾ à¤à¥ 34 सपà¥à¤¤à¤¾à¤¹ सॠपà¥à¤°à¥à¤µ à¤à¤¨à¥à¤®à¥ बà¤à¥à¤à¥</li>



<li>à¤à¤¨à¥à¤® à¤à¥ समय à¤à¤à¤à¥à¤° रà¥à¤ सॠपà¥à¥à¤¿à¤¤ नवà¤à¤¾à¤¤ (पà¥à¤²à¤¿à¤¯à¤¾ या à¤à¥à¤ ठनà¥à¤¯ à¤à¤à¤à¥à¤° रà¥à¤)</li>



<li>à¤à¤¨à¥à¤® à¤à¥ समय नवà¤à¤¾à¤¤ à¤à¥ à¤à¤à¤à¥à¤° शà¥à¤µà¤¸à¤¨ समसà¥à¤¯à¤¾ (बरà¥à¤¥ à¤à¤à¥à¤¸à¥à¤«à¤¿à¤¸à¤¿à¤¯à¤¾)</li>



<li>हाà¤à¤ªà¥à¤¥à¤°à¥à¤®à¤¿à¤¯à¤¾ सॠà¤à¥à¤°à¤¸à¤¿à¤¤ नवà¤à¤¾à¤¤</li>



<li>नवà¤à¤¾à¤¤ मà¥à¤ रà¤à¥à¤¤à¤¸à¥à¤°à¤¾à¤µ à¤à¤¾ हà¥à¤¨à¤¾</li>



<li>à¤à¤¨à¥à¤® सॠहॠनवà¤à¤¾à¤¤ à¤à¥ à¤à¥à¤ à¤à¤à¤à¥à¤° सà¥à¤µà¤¾à¤¸à¥à¤¥à¥à¤¯ समसà¥à¤¯à¤¾ रहना</li>
</ul>